| دسته بندی | جغرافیا |
| فرمت فایل | doc |
| حجم فایل | 81 کیلو بایت |
| تعداد صفحات فایل | 45 |
معرفی اجمالی شهرستان :
1-1 موقعیت جغرافیای شهرستان
شهرستان شیروان در قسمت علیای دره اترک قرار گرفته ، در ناحیه شیروان طول آن60 کیلو متر و پهنای آن 10 تا 15 کیلومتر بوده که در پایین دشت توسط تپه ماهور های رضا آباد بسته می شود . در شمال کوه های هزار مسجد و در جنوب ، کوه های بینالود از شمال غربی به طرف جنوب شرقی کشیده شده است .
شهرستان شیروان از شمال با جمهوری ترکمنستان ( حدوداً 65 کیلو متر ) مرز مشترک دارد . از شرق با شهرستان فاروج از جنوب با شهرستان اسفراین و از غرب با شهرستان بجنورد همجوار بوده وبین 27 57 ºتا '18 º58 طول و'5º37 تا '54 º37 عرض جغرافیایی واقع شده است وسعت آن 3904 کیلومتر مربع معادل 1.2 درصد مساحت استان می باشد . مرکز آن شهر شیروان در 56 º57 تا 24 º37 عرض جغرافیایی، در فاصله 60 کیلومتری قوچان، 195 کیلومتری غرب مشهد و 52 کیلومتری شرق بجنورد قرار دارد . ارتفاع این شهر از سطح دریا 1095 متر است . شهرستان شیروان از دو عارضه کوهستانی و دشت تشکیل ده است . در شمال آن کوه های کیگول واقع شده اند که محل مناسب ییلاق دامداران منطقه است . در دامنه های جنوبی این کوه های دشت حاصلخیز شیروان قرار دارد .
1-1-1- تقسیمات کشوری :
شیروان در زمان حکومت صفویه مرکز حکومت ایلخانی شمال خراسان بوده که به مرور زمان موقعیت سیاسیخود را از دست داد ، بطوری که در دوران قاجاریه مرکز حکومت از این شهر به قوچان یا بجنورد که دارای حکام مقتدری بودند شد . تا سال 1316 ولایت قوچان شامل بلوک سر ولایت ( مرکز آن قوچان )، میان ولایت و شیروان ( مرکز شیروان ) یکی از ولایات خراسان بود. در این سال شیروان نیز بخشی از توابع شهرستان قوچان به حساب می آمد .در سال1339 از شهرستان قوچان منتزع و با مرکزیت شهر شیروان شامل سه بخش و هشت دهستان با نام های تکمران ، جیرستان ، حومه ، زورام ، زیارت ، سیوکانلو ، گیلان ، قوشخانه در سطح شهرستان ارتقاء یافت .
با اجرای قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری در محدوده شهرستان های شیروان و قوچان و همچنین انجام الحاق و انتزاع های به موجب مصویه شماره 40166 / ت 41 ک - 3/4/69 در این شهرستانهشت دهستان حومه ، زورام ، زیارت ، سیوکانلو، قوشخانه، گلیان تکمران ، جیرستان و ( جدول شماره 2 )و طبق توصیب نامه شماره 84902 /ت 125/ک – 1/ 69بخش های مرکزی و سرحد ( جدول شماره 1 ) ایجاد گردید . این شهرستان در حال حاضر دارای یک نقطه شهری می باشد .
جدول 1 – نام بخش ها – مراکز بخش ها ، دهستان ها و شهرهای شیروان ، 1374
2-1- ویژگی های طبیعی:
2-1-1- وضعیت توپوگرافی :
منطقه مورد مطالعه( شمال خراسان ) بوسیله دو رشته کوه کپه داغ شمال و بینالود در جنوب احاطه شده است . این ارتفاعات از کوه های جوان کشور و استان هستند ، که حاصل آخرین مراحل کوهزایی در دوران سوم زمین شناسی می باشند . وجود ارتفاعات فوق الذکر و اثریکه در وضع طبیعی این بخش از کشورمان دارند ، بااعث بوجود آمدن یک منطقه مشخص ترکمنستان در شمال متمایز می باشد .
بطور کلی وضعیت توپوگرافی منطقه به شرح زیر است :
- ارتفاعات
الف ) ارتفاعات کپه داغ :
این رشته کوه در شمال منطق واقع شده است و جهت آن شمال غربی – جنوب شرقی می باشد، که از غرب منطقه به موازات مرز ایران و ترکمنستان شروع و تا نزدیکی مرز های شرقی استان ادامه می یابد . این کوه ها به سه قسمت اصلی می شوند و به همین جهت نیز در هر بخش از منطقه با نام خاصی معروف هستند . قسمت اول این رشته کوه شامل نواحی مرتفع شهرستان شمال بجنورد و شیروان است که بنام کوه های قره داغ معروف است . بخش مرکزی آن بنام هزارمسجد و بخش شرقی آن نیز به نام کپه داغ معروف می باشد .
ب )ارتفاعات بینالود :
این رشته کوه به موازات کوه های کپه داغ با جهت شما غربی – جنوب شرقی در جنوب این ارتفاعات قرا گرفته است ، و منطقه شمال خراسان را از مناطق استان و کشور جدا نموده است . رشته کوه های بینالود از حد غربی استان شروع و با بریدگی های تا مرز افغانستان ادامه دارد . با توجه به وجود بریدگی های شمالی – جنوبی عمود بر ارتفاعات این کوه های به 4 قسمت تقسیم می شوند و به همین جهت نیز هر قسمت به اسامی مختلفی معروف است . غربی ترین بخش این رشته کوه ، کوه های کم ارتفاع جنوب شهرستان بجنورد بنام الاداغ معروف است . حد فاصل بریدگی راه اسفراین – بجنورد تا بریدگی معروف می باشدوادامه آن تامرزافغانستان بنام کوه های سرجام نام گرفت
است.
ج ) سایر ارتفاعات :
سایر ارتفاعات مهم خراسان عبارتند از کوه های شتری ، ارتفاعات کوهسرخ ، آهگرانو ... که نقش بسیار مهمی در استقرار جمعیت دارند .
به تبعیت از وضعیت شمال خراسان ، دشت ها نیز عمدتاً با جهت شرقی – غربی در حد فاصل بین ارتفاعات منطقه بوجود آمده اند ، که مهمترین آنها عبارتست از :
الف ) دشت قوچان - شیروان
این دشت یکی از دشت های بزرگ و مهم شمال خراسان می باشد که در بخش مرکزی منطقه قرار گرفته است ، دشت شیروان- قوچان دارای وسعتی حدود 1300 کیلومتر مربع است، که از شمال به ارتفاعات هزار مسجد و از جنوب به کوه های شاه جهان ، از غرب به کوه های هزار جریب و از شرق به حوضه کشف رود محدود می باشد .
ماخذ : طرح جامع شهرستان شیروان - سازمان مسکن و شهر سازی خراسان رضوی
منطقه مورد مطالعه بدلیل برخورداری از وضعیت مناسب توپوگرافی ، اقلیم معتدلو ... از شرایط مساعدی برای تشکیل خاک های مناسب برای فعالیت های کشاورزی برخوردار می باشد . لیکن این منابع بدلیل کوهستانی بودن منطقه محدود است و عمدتاً در دشت ها مشهد، شیروان،قوچان، دشت بجنورد ، سملقان ، قره میدان ، درگز ، سرخس و دره های واقع در ارتفاعات و ... واقع شده اند .
شیروان براساس گزارش مهندسان مشاور ستکوپ بشرح زیر است :
خاک دشت قوچان - خاک های دشت قوچان - شیروان از بافت متوسط برخوردار هستند و فاقد شوری می باشند . خاک های این ناحیه برای فعالیت های کشاورزی مساعد است و امروزه در این ناحیه یکی ازمتمرکز ترین فعالیت های کشاورزی استان انجام می شد که راندمان اغلب محصولات آن بیش از استان خراسان می باشد .
بطور کلی از نظر خاک و نوع آن بخصوص در دشت های شمال خراسان با محدودیتی مواجه نمی باشد و عمدتاً محدود کننده مواجه می باشند :
3- آب وهوا :
| دسته بندی | جغرافیا |
| فرمت فایل | doc |
| حجم فایل | 34 کیلو بایت |
| تعداد صفحات فایل | 32 |
مقدمه
شهرستان سمنان در 52 درجه و 15 دقیقه و 54 درجه و 42 دقیقه و عرض جغرافیایی بین 34 درجه و 50 دقیقه و 37 درجه و 30 دقیقه میباشد و ارتفاع شهرستان از سطح دریا 117/1 متر میباشد. شهرستان سمنان به دلیل مجاورت با کویر از سمت جنوبی و ریزشهای جوی نهچندان زیاد دارای زمستانهای سرد و خشک و تابستانهای گرم و سوزان بخصوص در ماههای تیر و مرداد میباشد که این مسئله باعث گردیده که از نظر اقلیمی پذیرای گونههای بخصوصی از گیاهان باشد.
در بحث درختان زینتی در شهرستان سمنان سعی شده است به معرفی گونههایی از گیاهان پرداخته شود که بهتر با این آب و هوا سازگار میباشند. هرچند معرفی این درختان بدان معنا نیست که درختان دیگری برای این اقلیم مناسب نیستند، بلکه به دلیل عدم کار تحقیقی، اطلاعات درستی از سازگاری سایر درختان و درختچه در شهرستان سمنان وجود ندارد.
1. اکالیپتوس Eucalyptus-sp
Fam: Mooraceae
از درختان سریعالرشد و با سازشپذیری زیاد و مقاوم و دارای پراکنش وسیع از شمال کشور تا مناطق مرکزی و جنوب. ارتفاع متوسط آن بین 5/4 ـ 5/7 متر میرسد. دارای ریشهای به صورت پنجهای و سطح زیادی از محل کاشت را در بر میگیرد و از کاشت آن نزدیک کانالهای آب و منازل باید خودداری کرد.
2. اقاقیا Robinia
Fam: Leguminosae
یکی از درختان مطرح در فضای سبز با گلهای سفید رنگ و بنفش و معطر و شاخههای خاردار به ارتفاع 6ـ3 متر و خزانپذیر.
نوع دیگر آن به نام Umbra Culifera یا اقاقیا چتری معروف است.
3. ارغوان Cercis L.
Fam: Leguminosae
درختی که پراکنش آن تقریباً زیاد میباشد. اما در مناطق کویری و سردسیر قابل رشد است. گلهای آن به رنگ ارغوان روشن در بهار زودتر از برگهای آن ظاهر میگردند. ارتفاع متوسط این گیاه 8 ـ3 متر و جزء گیاهان خزانپذیر با برگهای قلبی میباشد و تکثیر آن اصولاً از طریق بذر است.
4. ابریشم مصری Caesal Pinia
Fam: Leguminosae
از درختچههای بسیار زیبا با برگهایی بزرگ و برگچههای کوچک تشکیل شده. درختچهای با گلهای زیبا که در فصل بهار و تابستان شکفته میشوند. گلها به رنگ زرد با پرچمهای بلند و قرمز و طول عمر نسبتاً زیاد. این گیاه جزء درختان خزانپذیر و ارتفاع متوسط آن 8 ـ6 متر میباشد.
5. آبشار طلا Rosa Bank Siae
درختچهای زیبا و خزانپذیر دارای شاخهای آویزان و اصولاً بدون خار با گلهای سفید و زرد کوچک که در فصل بهار شکفته میشوند و شکل آبشاری از گل، بر روی شاخههای آویزان بوجود میآورند. برگها در این گیاه تخم مرغی و بیضی میباشد. این گیاه نیاز به (.............) دارد، لذا برای آلاچیقها و دیوارها مناسب است.
6. برگ بو Laurus Nobilis L.
Fam: Laura Ceae
درختچهای با شاخههای نازک با برگهای بیضیشکل و معطر. ارتفاع این گیاه بین 8 ـ6 متر در شهرستان سمنان دیده شده و عمومیت ندارد. این درختچه جزء گیاهان بدون خزان میباشد.
7. به ژاپنی Chaenomeles Japonicca
Fam: Rosa Ceae
درختچهای زیبا به ارتفاع 2 متر با گلهایی به رنگ سرخ و صورتی و سفید با شاخههای خاردار و برگهای تخم مرغی شکل. این گیاه در اوایل بهار گلهای آن شکفته میشوند. قبل از ظهور برگها. این گیاه جزء خزانکننده است.
8. برگ نو
درختچهای همیشه سبز که به جهت زینتی یا به عنوان پرچین کاشته میشود. دارای برگهای متقابل، کامل میباشد. از این درختچه گاهی به عنوان پایه جهت پیوند سایر درختان زینتی استفاده میگردد.
9. پیچ اناری Campsis Grandi Flora
Fam: Big Nonia Ceae
درختچهای بالا رونده و زیبا با پراکنش وسیع با سازگاری زیاد در مناطق سرد و گرم. دارای گل آذین گرزن و گلهای قرمز و قیفی شکل میباشد و عموماً دو بار در سال گل میدهد و دوام گلها نسبتاً زیاد است و ارتفاع متوسط آن 6 ـ3 متر میباشد و جزء درختچههای خزانکننده میباشد. این گیاه عموماً برای سردر منازل و آلاچیقها استفاده میگردد.
10. پیچ امینالدوله Lonicere Caprifolium
گیاهی با پراکنش گسترده. درختچهای با برگهای بیضیشکل. گلهای آن به رنگ سفید مایل به زرد و معطر. از این گیاه جهت آویز دیوارها و آلاچیقها مورد استفاده قرار میگیرد.
11. توت آمریکایی Maclura Pomifera
Fam: Mora Ceae
این درخت دارای برگهای متناوب و تخم مرغی شکل میباشد. دارای میوه به اندازه نارنج که مصرف خوراکی ندارد. ارتفاع گیاه بین 8 ـ4 متر میباشد و شکل برگها هیچگونه شباهتی به توت معمولی ندارد.
12. توت مجنون Morus Alba L. Pendula Dipp
Fam: Mora Ceae
یکی از درختان بسیار زیبا و مقاوم برای فضای سبز منازل و شهرها. درختی با شاخههای بلند و نازک واژگون، قابل کاشت در مناطق گرم و سردسیر به طوری که شمال ایران تا مناطق مرکزی و جنوب قابل رشد است. ارتفاع آن به 3ـ2 متر میرسد.
توت سفید Morus Alba L.
Fam: Mora Ceae
درختی مقاوم و دارای پراکنش گسترده دارای میوه خوراکی ارتفاع آن 20 ـ10 متر و تاج متراکم و کروی و خزانپذیر.
چنار Platanus Orientalis L.
Fam: Platana Ceae
درختی با پراکنش گسترده در ایران از کوهای بختیاری تا شمال کشور دامنههای البرز. دارای برگهای پنجهای با 7ـ5 لوب با رنگ سبز روشن ارتفاع آن 30ـ15 متر میرسد. جزء درختان خزانپذیر است. قابل ذکر است در سمنان از گذشتههای دور این درخت وجود داشته بخصوص در کنار نهرها و استخرها کاشت میشده است.
خرزهره Nerium
Fam: Apocyna Ceae
درختچهای مقاوم به سرما و گرما به طوری که پراکنش آن از جنوب ایران تا شمال کشور و مناطق کویری قابل مشاهده است. ارتفاع متوسط آآن 5/1 متر تا 3 متر و قابل فرمپذیری دارای گلهای به رنگهای صورتی، سفید، سرخ آتشین که از خرداد ماه شکفته میشوند. از طریق بذر و قلمه و خوابانیدن تکثیر مییابد.
ختمی درختی Hibiscus Syriacus L.
Fam: Malva Ceae
درختچهای با ساقههای منشعب و بدون کرک برگها تخم مرغی شکل با لبه دندانهای. گلها در این گیاه به رنگهای سفید، بنفش که در تابستان شکفته میشوند گیاهی مناسب جهت فضای سبز خیابان و پارکها میباشد. ارتفاع متوسط آن 3ـ2 متر است.
زبان گنجشک (ون) Fraxinus L.
Fam: Olea Ceae
فهرست
اکالیپتوس Eucalyptus-sp 2
اقاقیا Robinia 2
ارغوان Cercis L. 2
ابریشم مصری Caesal Pinia 3
آبشار طلا Rosa Bank Siae 3
برگ بو Laurus Nobilis L. 3
به ژاپنی Chaenomeles Japonicca 4
برگ نو 4
پیچ اناری Campsis Grandi Flora 4
پیچ امینالدوله Lonicere Caprifolium 5
توت آمریکایی Maclura Pomifera 5
توت مجنون Morus Alba L. Pendula Dipp 5
توت سفید Morus Alba L. 5
چنار Platanus Orientalis L. 6
خرزهره Nerium 6
ختمی درختی Hibiscus Syriacus L. 6
زبان گنجشک (ون) Fraxinus L. 7
زرشک Berberis L. 7
زیتون Olea Euro Peae 7
ژونی بروس Juniperus Horizontalis Moeneh 7
سرو شیراز Cupressus Sempervirens L. 8
سرو نقرهای (سرو سیمین) Cupressus Arizonica 8
سرو طبری Thuja Orientalis L. 8
سنجد Elaeagnus Angustifolia 8
شیر خشتی Pyracantha Coccinea Roemer 9
شیر خشت Cotoneaste Horizontalis 9
شمشاد ژاپنی Evongmus Japonica 10
شمشاد ژاپنی Euongmus Japonicus 10
شیشهشور Calistemon R.Br 11
عرعر Ailanthus Glandulosa Desf 11
میخک زینتی Pitto Sporum Undulatum Vent 11
نارنج Citrus Aurantium L. 12
نارون چتریUlmus Carpinifolio 12
نخل پنجهای (زینتی) Latania Borbonica Lam 12
یاس طاووسی Spartium Junceum L. 13
یاس زرد Forsythia Intermedia 13
یوکا Yocca Schidigera 13
گلهای بهاره و تابستانه
گل اطلسیPetunia 16
بومادران 16
رعنا زیبا Gaillardia 16
کوکب کوهی (رود گلی) Rudbeckia Fulgida 17
گل جعفری Marigold 17
گل شببو Gilly Flower 17
گل شاهپسند Verbena 18
گل قزنعل Sweet William 18
گل لادنNasturtium 18
گل مغربی Evening Primros 18
گل میمون Snapdragon 19
گل ناز پُرپَرRose Moss 19
آهار Zinnia 19
ابری Ageratum 19
پریوش Madagascar Periwincle 20
تاج خروس Cocks Comb 20
گل تکمهای Gomphrena 20
آمارانتوس Amaranthus 21
لاله عباسی Marvel of Peru 21
کربسیس (اشرفی) Tick_Seed Coreopsis 21
همیشهبهار Pot Marigold 22
کوکب Dahlia 22
گازانیا Gazania 22
رز Rose 23
مارگریتParisdaisy 23
میخک Carnation 23
اختر Canna 24
زنبق Iris 24
نرگس Narcissus 24
فلفل زینتی Christmass Paper 25
رزماری Rosemary..............................25
گلهایی که در زمستان کاربرد دارند
داودیMum 26
مینا چمنی Ehglish Daisy 26
بنفشه Pansy 26
| دسته بندی | جغرافیا |
| فرمت فایل | doc |
| حجم فایل | 2472 کیلو بایت |
| تعداد صفحات فایل | 91 |
مقدمه
یزد با تاریخی ریشه دار و قدمتی چندین هزار ساله ، همچون نگینی گرانبها بر تارک کویر مرکزی ایران می درخشد . روایت تلاش و جدال دایمی مردم این ناحیه در طول تاریخ برای غلبه بر طبیعت قهار و ناسازگار این دیار ، اسطوره ای است که به واقعیت پیوسته و در جای جای این استان نمودی عینی یافته است. به همین جهت یزد همواره به عنوان کانونی پر جاذبه برای به وجود آمدن الگوهای مناسب مذهبی ، فرهنگی ، و فعالیتهای صنعتی ، معدنی ، کشاورزی ، تجاری و هنر و معماری مطرح بوده است.
بازتاب چنین ویژگی را در سفرنامه ها و خاطرات ایرانگردان و جهانگردان و دیگر مسافرانی که از قدیمترین ادوار تاکنون به یزد آمده اند می توان مشاهده کرد و به سادگی دریافت که یزد همواره پیام فرهنگی اصیل ویژه خود را داشته ؛ فرهنگی که قرن ها قبل از اسلام آغاز شده ، با پیدایش اسلام به یکباره به نقطه اوج و ترقی خود رسیده و از آن زمان به بعد با اسلام و قرآن و محبت اهل بیت (ع) پیوندی ناگسستنی برقرار کرده است. تأثیر این آیین آسمانی بر باورها و ایمان مردم این دیار خود اسطوره ای دیگر را رقم زده که برای همیشه استوار مانده و لقب دارالعباده را برای یزد تداعی جاودانه بخشیده است.
میراثهای فرهنگ اسلامی در ادوار مختلف تاکنون یادگارهایی بس پر ارج را به جای گذاشته است که کمتر می توان به این شکل گسترده و وسیع در نقطه ای دیگر از جهان شاهد آن بود. صدها زیارتگاه ، مسجد ، حسینیه ، تکیه و دیگر اماکن تاریخی در بافت قدیمی و در میان مجموعه های کامل مسکونی و تجاری به جا مانده از سده ها و روزگاران مختلف ، ارتباط دیرین مردم این سامان با اسلام و ارادت خالصانه ی آنها را به خاندان عصمت و ولایت (ع) عینیتی بس پر شکوه و دلپذیر بخشیده است. نه تنها در معماری و شهرسازی بلکه تمامی نمادها و نشانه ها نیز حاکی از این عشق و علاقه است و آثار آن را می توان در هر گذر و یا بر هر منظره مشاهده کرد.
یزد از دیدگاه جهانگردان و صاحب نظران:
استان یزد به دلیل موقعیت جغرافیایی و ارتباطی خاصی که در مرکز کشور داشته ، از روزگاران پیش همواره نزد سیاحان ، بازرگانان و مسافران دارای جایگاه ویژه ای بوده است.
این ویژگی در سرنوشت استان تأثیری بسزا گذاشته و موجب رواج و رونق بازرگانی ، رفت و آمدهای بسیار و آثار فراوان اجتماعی و اقتصادی و فرهنگی شده است.
از آن جا که دیدگاهها و یادداشتهای سیاحان و مسافران و تصویرهای گوناگون و سودمند و متنوّعی را از این استان نشان می دهند، قسمتهایی از آنها را نقل می کنیم . علاقه مندان برای آگاهی بیشتر می توانند به سفرنامه ی سیاحان و نیز کتابهای مربوط به یزد – که نام پاره ای از آنها در بخش کتابنامه ی این مجموعه آمده است – رجوع فرمایند.
«یزد شهر بزرگی است که از لحاظ تجارت ورفت و آمد نقطه ی مهمی به شمار می رود . یک نوع پارچه ابریشمی و طلایی در آنجا بافته می شود که موسوم است به (پارچه یزدی) و به همه جای دنیا صادر می شود.»
سفرنامه مارکوپولو
«مناره ها و بادگیرهای شهر یزد از دور ، انسان را به یاد کتاب هزار و یک شب می اندازد.»
سفرنامه سرپرسی سایکس
احساسات مذهبی در شهر یزد ، خیلی جدی تر از اغلب شهرهای ایران است.»
سفرنامه فرد ریچاردز
«زیلوی خوب ، بافت میبد و اردکان یزد است. این دو آبادی از ازمنه ی قدیم در بافت زیلو شهرت داشته اند. هنوز اکثر زیلوهای ایران در یزد تهیه می شود.
هوای بهار در یزد خوب و دلپذیر است، مشروط بدان که باد تند و گرد و خاک کویری به شهر نبارد و هوا آرام و نسیم سبک باشد. به قول مردم یزد دولاخ نشود.»
یادداشتهایی از شبهای زندان سکندر – ایرج افشار
«وقتی به یزد سفر می کنی تنها در پهنه ی جغرافیا جابه جا نشده ای که عمق تاریخ ، به هزارتوهای افسانه خزیده ای و تاریخ و افسانه در این شهر کویری چندان به هم آمیخته اند که بازشناختشان ناممکن است.
یزد بافتی دیگر ، مردمی دیگر واساساً جنس دیگری دارد. صفا و محبت مردم یزد را در کمتر جایی می توان سراغ کرد.»
مجله سفر – فروغ پوریاوری
«در یزد نشانه های عالی اخلاقی و معماری و باستان شناسی با هم در آمیخته اند و جزو فرهنگ جدایی ناپذیر این مردمند.»
«مسجد جامع کهن فهرج تنها مسجدی است که در جهان اسلام ، ساختمان آن از ابتدا تا به امروز تغییر نکرده است.»
دکتر محمد کریم پیرنیا
«یزد از نظر بناهای خشتی وگلی در دنیا بی نظیر است.»
پروفسور کازولا
شهر بزرگ و تاریخی یزد نگینی است درخشان در قلب سرزمین پهناور ایران و دژی است استوار در قلب کویر . نشانه ی پیروزی روشنایی و سپیدی و پاکی و سرسبزی و آبادی بر اهریمن تیرگی وخشکی و ویرانی .»
دکتر علی سیدی
جغرافیای یزد
موقع ریاضی
استان یزد در مرکز ایران و بین 29 درجه و 35 دقیقه تا 33 درجه و 22 دقیقه ی عرض شمالی و 52 درجه و 49 دقیقه تا 56 درجه و 40 دقیقه ی طول شرقی زمین قرار دارد که به طور کامل در طوقه مناطق خشک و بیابانی جهان واقع شده است.
یزد از جنوب حدود 6 درجه تا مدار رأس السرطان[1] فاصله دارد . از طرف دیگر این سرزمین در نیمکره ی شرقی و بین نصف النهار 55َ وº52 و 27َ وº 56 واقع است که گستردگی آن در جهت غرب و شرق حدود 4 درجه است چنانچه تقریباً هر درجه از سطح زمین را حدود 111 کیلومتر در نظر بگیریم پهنای استان یزد حدود 450 کیلومتر خواهد بود.
موقع نسبی
این استان چون در واحد طبیعی بیابان مرکزی ایران و در محدوده ی خشک و بیابانی دنیا واقع شده ، محدودیتهای شدیدی ، در زمینه ی منابع آب دارد . به علاوه یزد به دلیل موقعیت جغرافیایی ویژه ای که در مرکز ایران دارد در طول تاریخ همواره به دور از بحرانها ودرگیریها و تداخل فرهنگی قرار داشته است.
یزد که در کمربند خشک [2] و نیمه خشک نیمکره شمالی قرار گرفته است با همه ی کمبودهای طبیعی ، به منزله پل ارتباطی بین مناطق شمالی و جنوبی کشور محسوب می شود. جاده معروف «سنتو» که بندرعباس را به تهران متصل می کند از میان این استان و از شهر یزد می گذرد.
حدود و مرزها
موقع استان در تقسیمات سیاسی کشور:
وسعت و تقسیمات سیاسی
مساحت استان حدود 76156 کیلومتر مربع است که در بین 26 استان کشور پس از استانهای خراسان ، اصفهان ، سیستان و بلوچستان ، فارس ، کرمان در مقام ششم قرار دارد.
این استان در سال 1387 دارای 10 شهرستان ، 15 شهر ، 14 بخش ، 38 دهستان و بیش از 4568 روستا بوده که 1223 روستای آن دایر و بقیه به جهت مهاجرت متروک شده است.
شهرستان یزد به خاطر جاذبه های شغلی و رفاهی وتمرکز اداری پرجمعیت ترین شهرستانهای استان به شمار می رود و با جمعیتی حدود 360129 نفر 52 درصد از جمعیت استان را پذیرفته است.
مشخصات شهرستانهای استان یزد:
زمین شناسی
فلات مرکزی ایران – که استان یزد بخشی از آن است – از لحاظ زمین شناسی یک ژئوسنکلنیال[3] است. این گودال وسیع که به وسیله رسوبهای جوان پر شده در اثر فشارهای جانبی دارای چین خوردگیهای فراوان است که از نشانه های آن رشته کوههای به هم ریخته و قدیمی و بالاخره تشکیل چاله ها و کویرهای پهناوری چون دشت لوت و کویر نمک است.
در تشکیلات و طبقات زمین شناسی استان یزد از قدیم ترین (پرکامبرین) تا جدیدترین (نئوژن)[4] رسوبها مشاهده می شود . قسمت بزرگی از این رسوبها متعلق به دوره (مزوزوئیک و سینوزوئیک ) بوده که سنگهایی از جنس : آهک ، گچ ، نمک ، سیلیس ، بازالت ، مرمر و ... را در خود جای داده است[5] .
کوهستانهای استان
[1] - راس السرطان : مدار 23 درجه و 37 دقیقه شمالی که آخرین حد تابش عمودی خورشید در نیمکره شمالی در اولین روز فصل تابستان است.
[2] - کمربند خشک : محدوده ای که معمولاً بارش سالانه ی آن کمتر از 250 میلی متر است و چنانچه بین 250 و 400 میلی متر باشد به نیمه خشک تغییر می یابد.
[3]- حوضه ی عمیق رسوبگذاری در کف دریاهای دورانهای گذشته زمین شناسی است که در کف آن رسوبهای متراکم شده و امروزه به خاطر حرکات چین خوردگی زمین به صورت رشته کوههای سراسری چون : آلپ ،البرز و هیمالیا درآمده است.
[4] - پرکامبرین عبارت است از دوره قبل از دوران اول «بیش از 600 میلیون سال قبل» و نئوژن یکی از دوره های جوان دوران سوم زمین شناسی است که مصادف است با پیدایش رشته کوههای البرز و زاگرس و مرکزی ایران.
[5] - نبوی ، محمد حسن ، دیباچه ای بر زمین شناسی کشور ، سال 1355.
| دسته بندی | جغرافیا |
| فرمت فایل | doc |
| حجم فایل | 37 کیلو بایت |
| تعداد صفحات فایل | 40 |
فصل اول
موقعیت طبیعی شهر ورامین
موقعیت شهرستان ورامین در استان تهران
شهر ورامین در 40کیلومتری جنوب شرقی تهران و در حاشیه شمال غربی کویر مرکزی و در طول جغرافیایی 51 درجه ، 40 دقیقه و عرض جغرافیایی 35 درجه و 30دقیقه در ارتفاع تقریبی 1000 متر از سطح دریا واقع شده است .
مساحت دشت آبرفتی آن حدود 139700 هکتار است . واحد هیدرولوژیک ورامین با وسعت حدود 1916000 هکتار محدوده بزرگتری است دشت ورامین از نظر تقسیمات کشوری بخشهایی از شهرستان ورامین ، ری و پاکدشت شامل می شود بخش اعظم حوزه شهری ورامین از نظر تقسیم بندی حوزه های آبریز در دشت ورامین و قسمتهای جنوب شرقی آن در واحد هیدرولوژیک گرمسار قرار دارد .
مساحت شهرستان ورامین 178800 هکتار و وسعت حوزه شهری ورامین 20400هکتاراست .
شهرستان ورامین با مساحت حدود 178800 کیلومتر مربع وسعت 28-51 تا 4-52 طول شرقی و 53-34 تا 28-35 عرض شمالی قرارگرفته است از سمت شمال به شهرستان پاکدشت از غرب به شهرستان ری و فشافویه ازجنوب و جنوب غربی به استان قم و از شرق و جنوب شرق به استان سمنان محدود می گردد.
از نظر تقسیمات اداری سیاسی شهرستان ورامین دارای 4 شهر ، 4 بخش ، 8 دهستان ، 57 آبادی دارای سکنه می باشد شهر ورامین مرکزیت اداری سیاسی این شهرستان را داراست . (سبز نقشه 59)
شهرستان ورامین در جنوب شرقی استان تهران در جلگه ای صاف و حاصلخیز واقع شده و از جنوب به دریاچه نمک ، از مغرب به حسن آباد قم و از شمال به دامنه های جنوبی البرز و از مشرق به گرمسار می رسد مساحت کل این ناحیه 1627 کیلومتر مربع است . که حدود 17 % مساحت مجموعه شهری و 7/8%کل استان تهران را شامل میگردد.
ویژگیهای تاریخی ورامین :
مسجد جامع ، برج علاءالدین ، امامزاده یحیی ، نارین قلعه ، بقعه کوکب الدین ، سکینه بانو و شاهزاده محمد تعیین بافت قدیم شهر به علت از بین رفتن برج و باروی قدیمی شهر و جایگزینی تأسیسات شهری در قرن حاضر بسیار دشوار می باشد.
بنای تاریخی
برج آرامگاهی علاءالدوله به صورت یک بنای منفرد در شمال مسجد جامع و در کنار میدان اصلی ورامین واقع است . برخی از متون این برج را علاءالدین نامیده اند . چنانچه از کتب انساب بر می آید نسب او به امام سجاد می رسد.
این برج که از آثار ممتاز قرن هفتم (688) ه . ق و مربوط به دوره سلجوقی می باشد. دارای 12 متر ارتفاع و 5 متر ارتفاع سقف مخروطی (گنبد ) و از نظر زاویه بندی ، ترکیب آجر، کاشیکاری و خطوط کوفی یکی از نمونه های منحصر به فرد می باشد که نظر بسیاری از گردشگران را به خود جلب کرده است . این برج در سال 1310 جزء آثار تاریخی ایران به ثبت رسیده است .
تعمیرات بنای برج د رسال 56 شروع شد و در سال 57 این تعمیرات متوقف شد که به دنبال آن و در طی سالهای بعد از آن عده ای با آسیب وارد کردن به بخشی از نرده های حفاظتی بنا اقدام به احداث دکه در کنار دیوار برج و محوطه اطراف نمایند که باعث شده اطراف بنا به زباله دانی ، محل نصب آگهی و تجمع متکدیان و دستفروشان تبدیل شده است . از سوی دیگر عدم رعایت حریم بنا توسط ساختمان مجاور ، دیر فضایی نامناسبی ایجاد کرده است .
موارد زیر از عواملی است که باعث ارزش و رونق بنا شده است .
ویژگی های آب و هوایی و اقلیم ورامین
شرایط آب و هوایی یکی از عوامل طبیعی مهم در استقرار و شکل گیری سکونتگاههای انسانی (شهری و روستایی ) است . جوامع انسانی در مراحل اولیه سکونت به این فاکتور مهم توجه ویژه داشته اند. این عوامل طبیعی در شکل گیری سکونتگاههای مختلف در منطقه ورامین که دارای قدمت تاریخی است از عوامل موثر بوده است .
دما :
حاصل از پارامترهای دمایی نشان می دهد دی ماه کمترین دما و تیر ماه بیشترین دما را دارا میباشد این نحوه توزیع دما نشانگر استقرار پرفشار حاره در فصل تابستان در منطقه و استقرار بادهای غربی در نتیجه ریزش هوای سرد در عرض های بالا در فصل سرد سال است .
یخبندان :
تعداد روزهای یخبندان در منطقه ورامین 19 روز و مربوط به ماه دی است ماههای اردیبهشت ؛ خرداد ، تیر ، مرداد و شهریور روزهای بدون یخبندان را در این منطقه دارند . بیشترین مقدار رطوبت نسبی نیز در دی ماه 80/2% گزارش شده است .
بارش :
تغییرات بارش ایستگاه ورامین نشان می دهد ورامین از بارندگی کمی در حلول سال برخودار است بطوریکه در ماههای فصل تابستان تقریبا فاقد بارش می باشد و حداکثر بارش آن 20/35 میلی متر متعلق به ماه بهمن است مقدار بارش سالانه در این منطقه معادل 173 میلی متر است .
باد :
موقعیت منطق ورامین بین البرز و کویر مرکزی موجب می گردد که این منطقه از جهت های مختلف تحت تأثیر نیروی باد قرار گیرد غالب ترین باد منطقه باد غربی است که به باد شهریاری معروف است و در تمام طول سال در منطقه حاکمیت دارد این با د بیشتر در فصول پائیز ، زمستان و بهار می وزد.
باد کوه ، باد قبله :
| دسته بندی | جغرافیا |
| فرمت فایل | doc |
| حجم فایل | 31 کیلو بایت |
| تعداد صفحات فایل | 43 |
پیدایش شهر و شهرنشینی به قرن ها پیش بازمیگردد. این پدیده، فقط تحول جغرافیای را نشان نمیدهد بلکه همراه آن، نوع تفکر، نوع زندگی انسان دچار تغییر گردید. بتدریج شهرها بزرگتر و به شکل جدیدتری تبدیل شد تا به امروز که هر شهری، میلیونها انسان را دربرمیگیرد. همانطوری که انسان بر شهر و ساختار آن تأثیر داشته، شهر نیز بر انسان و رفتار و اندیشه وی تأثیر میگذارد. بررسی چنین حوزهای مربوط به جامعهشناسی شهری میباشد. ایران نیز دچار تغییر و تحولات شهری بودهاست. عامل اصلی در سکونت مردم در زمان کهن، آب بودهاست. در این تحقیق به بررسی و شناخت یکی از شهرهای کشورمان، سمنان پرداختهایم. این تحقیق شامل دو بخش میباشد، بخش اول مربوط به شهر و نظریههای شهری و بخش دوم مربوط به شهر سمنان است، که تمام مطالب به چهار قسمت شرایط اقلیمی، آثار و مشاهیر تاریخی، امکانات و تسهیلات شهری و حوادث اخیر سمنان، تقسیمبندی شدهاست. امید است که نتایج بدست آمده عاملی در جهت شناخت بیشتر نقاط سرزمینمان و ارتقاء دانش ما باشد.
فصل اول : شهر و شهرنشینی
دو مفهوم شهرگرایی urbanism و شهرنشینی urbanization از هم متمایز میباشد. به نظر عدهای مانند کوین، دیوید کانتیپر،شهرگرایی برای شناخت سکونت در شهر و شهرنشینی برای شناسایی شیوه خاصی از زندگی که با سکونت در شهرها بوجود میآید، بکار میروند. افراد دیگری مانند ارنستبرگل، گلنبییر، لوئیزورت نیز چنین نظری دارند.
شهر از آغاز به عنوان منبعی برای نوآوری و بدعتگذاری بودهاست. این نوعآوری نه تنها در تکنولوژی و صنعت بلکه در دین، فلسفه و افکار عمومی نیز بوقوع پیوست.
1-1- تعریف مفهوم شهر
شهر یک مفهوم تجریدی است و عناصر متشکله آن عبارت است از: ساختمانها، ساکنان وسایل حملونقل و غیره که دارای ماهیتی عینی هستند.( استیفا. ص 30)
دو ملاک اساسی را برای تعریف شهر در نظر گرفتهاند.
1- ملاک قانونی و حقوقی Legal
2- ملاک طبیعی Natural
طبق ملاک اول، شهر یک واحد حکومتی است. آن یک منطقه متشکل قانونی میباشد که حداقل جمعیت، مرزهای قانونی و نوع تشکیلات حکومت محلی، از طریق دولت تعیین میشود.
از نظر معیار دوم، شهر یک وجود طبیعی- اجتماعی است و واحدی را تشکیل میدهد که با ویژگیهایی مثل اندازه، تقسیمات شغلی و غیره، میتوان آنرا از قلمروهای همسایهاش جدا کرد.
لوئیزورت شهر را از دیدگاه جامعهشناختی تعریف میکند. به نظر او شهر عبارت است از استقرار دائمی نسبتاً وسیع و متراکم افرادی که از نظر اجتماعی نامتجانس میباشد.
بحث دیگری که در مورد شهر مطرح است. این امری میباشد که برچه اساس میتوان منطقهای را بعنوان شهر یا روستا تشخیص داد.
در یونان باستان وجود ورزشگاه، تأثر و تالار، دلایل متمایز منطقهای از روستا بود. در اروپا حصار اطراف منطقهای و وجود حکومتهای محلی مستقل، عاملی بود تا بعنوان شهر شناخته بشود. در امریکای لاتین این شناسایی وابسته بر وجود معبد در منطقه بود( شکوهی ص 421).
اما ملاکهایی مطرح گردید که بیشتر مورد قبول همگان قرار گرفت. در ابتدا تعداد نفرات را ملاک شهر قرار دادند. اکثر کشورهای اروپایی ملاک جمعیتی شهر را همان تعداد حداقل دو هزار نفر را که توسط فرانسه در سال 1846 مطرح گردید، پذیرفتهاند. ولی بعضی از کشورهای اروپایی، ملاک جمعیتی شهر را همان تعداد حداقل دوهزار نفر را که توسط فرانسه در سال 1846 مطرح گردید پذیرفتهاند. ولی بعضی از کشورها آن را اعمال نکردند، مثل مصر که تعداد را حداقل 11 هزارنفر قبول دارد. بعد از آن انبوهی و تراکم جمعیت را به تعداد جمعیت افزودند. سپس ویلکاس، عامل شغل را معرفی کرد. جنبه کارکردی شهر توسط مولرلیر مطرح شدهاست. بر این عوامل، جنبة اداری شهر نیز اضافه گردید. به معنی آن که شهرجایی است، که دولت آن را شهر بداند. جغرافیدانان شهر را محل تجمع مناظر مصنوعی میدانند.
سوروکین و زیمرمن، هشت مورد را جهت تمایز شهر و روستا معرفی کردهاند، شغل، محیط، اندازه اجتماع، انبوهی جمعیت، تجانس،تفاوتها و قشربندیها، تحرک و نظام کنشمتقابل.(استیفا،ص37)
از موارد ذکرشده، عامل شغل بخاطر سه مزیت، بهترین معیار میباشد، دقیق است، در همه جا اعتبار دارد و نقطهای است که منشاء شهر از همانجاست. براساس این تعریف، شهر جایی است که اکثر ساکنان آن در فعالیتهای غیرکشاورزی هستند.
2-1 تاریخچه پیدایش شهر
آنچه که باستانشناسان از آن به عنوان سکونت در دهکدهها نام بردهاند، در حقیقت تلاشی بود که منجر به احداث سرپناهی از نی و گل شد تا انسان را از گزند عوامل طبیعی، محافظت نماید. در واقع سکونت دائم، توجه به مسکن و سپس تأسیسات اجتماعی دیگر را پدید آورد(سلطانزاده ، ص36).
در مورد منشاء و پیدایش شهرها دو نظر وجود دارد.
ابتدا جامعه قومی و ماقبل شهری وجود داشته که بتدریج طی یک جریان کندگذر و با پیشرفت ابزارها به جوامع پیچیدهتری تبدیل شدهاست و به دنبال افزایش و مازاد مواد خوارکی که خود، موجب تخصصیشدن کارها و طبقات اجتماعی گردید. جامعه فئودالی شکل گرفت. دو پدیده مهم خط، نگارش و کاربرد سایر منابع انرژی بجز انسان و حیوان، در این دوران تجلی یافت. چنین جوامعی نیازمند نوع ویژهای از سازمان اجتماعی و محیط مساعد بودند. در حدود 3500 سال قبل از میلاد در منطقه بینالنهرین و درههای دجله و فرات که دامنه آن تا کرخه و کارون کشیده شدهاست، اولین شهرها شکل گرفتند.
در آن زمان قدرت سیاسی و دینی با هم یکی بود. از قدیمیترین شهرها، سومریان و آکادیان است.«اور» مشهورترین شهر سومر بود که پایتخت” اورناما” بود. ابتدا شهرت سیاسی داشت ولی بعدها حالت مذهبی پیدا کرد. از شهرهای مهم آکاد میتوان” کیش، اکاد و سیپار” را نام برد. از شهرهای مهم تمدن آشور شهرهای «نینوا، کامهو، بوریسپا، آشور» میباشند.
بابل ، شهر مهم بابلیان بودهاست که از نظر مذهبی- سیاسی و نظامی اهمیت داشتهاست. در اطراف رودخانه زرد و ایندوس شهرهای بسیاری ظهور گردید. شهرهایی مثل سومر، ارچ، لاگاش، کیش، و اور خیلی به هم شبیه بودند. اهالی آنها از گندم، جو،غلات، خیش، برنز، و ارابه استفاده میکردند و رهبری آنها بدست پادشاه و روحانیون و کاهنان بود.
حدود 2500 سال قبل از میلاد شهرهای موهنجو دارو – هاراپادا- در دره ایندوس( پاکستان فعلی) ظهور کردند و حدود هزارسال بعد اجتماعات شهری در اطراف رودخانه زرد چین پدید آمد.
تجارت و بازرگانی در شهرهای جلگهای، موجب گسترش آنها گردید و شهرها، منابع مادی و انسانی را در نواحی مختلف توسعه دادند و شهرهای تازهای پدیدار گشتند. امپراطوری هان HAN در چین بوجود آمد. گسترش امپراطوریها موجب توسعه شهرها شد و در طی پنج قرن عصر آهن. شهرها به اندازه 15 قرن عصر برنز گسترش یافتند. در قرن 5و 6 قبل از میلاد، جاده ابریشم از چین به ترکستان کشیده شد و ظهور شهرها، جلالی دیگر یافت. از سوی دیگر در سرزمین اروس، فینیقیها گسترش به سمت راست را آغاز کردند. و شهرهایی در طول ساحل افریقا و اسپانیا ایجاد کردند. امپراطوری روم، زندگی شهری را به نواحی غیرشهری غرب، فرانسه، انگلیس، آلمان و اروپای شرقی گسترش داد( استیفا ص61).
فهرست مطالب
عنوان صفحه
مقدمه ..................................... 1
فصل اول : شهر و شهرنشینی
1-1 تعریف و مفهوم شهر ..................... 2
2-1 تاریخچه پیدایش شهر ..................... 3
3-1 شهرهای غولآسا ......................... 5
فصل دوم : شهرنشنینی در ایران
1-2 پیدایش شهر در ایران ................... 8
2-2 تاریخچه پیدایش شهر در ایران ............ 9
1-2-2 دوران باستان ........................ 10
2-2-2 دوران بعد از ظهور اسلام .............. 10
فصل سوم : نظریههای شهر و شهرنشینی
1-3 نظریههای شهری ......................... 13
2-3 نظریههای جامعهشناختی شهری .............. 14
فصل چهارم : شهر سمنان
1-4 شرایط اقلیمی و جغرافیایی .............. 18
2-4 آثار و مشاهیر تاریخی .................... 19
1-2-4 وجه تسمیه ........................... 19
2-2-4 زبان ................................ 20
3-2-4 آثار تاریخی .......................... 20
4-2-4 مشاهیر تاریخی ......................... 23
3-4 امکانات و تسهیلات شهری ................. 24
4-4 حوادث اخیر سمنان ........................ 27
منابع و مأخذ ............................. 29