| دسته بندی | هنر و گرافیک |
| فرمت فایل | doc |
| حجم فایل | 25 کیلو بایت |
| تعداد صفحات فایل | 43 |
نگاهی به هنر و ادبیات عاشیق های آذربایجان
دکتر حمیدسفید گرشهانقی
مقاله زیر به بررسی هنر عاشیق ها بعنوان پر ارج ترین و غنی ترین شاخه ادبیات شفاهی آذربایجان می پردازد.
نویسنده د رابتدا به اتیمولوژی کلمه عاشیق و اسامی مختلفف آن در میان اقوام ترک زبان اشاره می نماید و پس از آن هنر عاشیق ها را از منظر موسیقی به عنوان بخش محوری این هنر و داستان های عاشیقی را در شکل منظم و نثر بررسی می کند و پس از مقدمات به شعرها عاشیقی و ویزگی های آن می پردازد و انواع این شعر را مفصلاً معرفی می نماید.
عاشیق کیست؟
بسیاری« عاشیق« را شکل آذربایجانی«عاشق» عربی می دانند که در لهجه آذربایجانی به شکل« عاشیق» گفته می شود. اما« محمدحسن تهماسب» عقیده دارد: ریشه« عاشیق»( آشیق) واژه« آش» است که دیگر در ترکی امروزین بکار نمی رود. مصدر آشیلاماق(Asilamag ) به معنی تلقین کردن از همین ریشه هنور هم مورد استفاده قرار می گیرد.»( افندیف، 1992، ص 237)
این پژوهشکر فولکور آذربایجان معتقد است:« کلمه« آشوله»(Asula ) در زبان ترکی ازبکی به مفهوم ترانه و آهنگ است و« آشوله چی»(Asulaci ) به معنای خواندنده با واژه عاشیق( آشیق) از یک ریشه هستند.» ( افندیف، 1992، ص 237)
عاشیق ها در طول تاریخ به اسامی مختلفی چون« وارساق»(Varsag )« ایشیق»(isig ) « اوزان»(ozan ) و« نشاق»(Nasag ) شناخته می شده اند. بعضی از محققین فولکور ملل ترک به این نتیجه رسید ه اند که« عاشیق» برگرفته از کلمه ترکی« ایشیق»(isig ) به مفهوم نور و روشنایی است در داستالن پهلوانی« کوراوغلو» که یکی از داستانهای مهم ادبیات عاشیقی به شمار می رود آمده است.
|
کوراغلو دئر من عاشیقام |
|
کوراغلو می گوید: من عاشیقم |
|
عاشیق دئیلم،ایشیقام |
|
عاشیق نه که ایشیق( نور و روشنایی ام |
عاشیق در میان اقوام مختلف ترک زبان به عناوین مختلف و اسامی مختلفی نامیده می شوند.در ترکمن صحرا و جمهوری ترکمنستان« باغشی»(Bagsi ) و در ازبکستان« باخشی»(Baxsi )« بخشی»(Baxsi) .« جیرچی»(jirci ) در ترکیه، آذربایجان و ایران« عاشیق»(Asig ) نامیده می شود.
درهر صورت عاشیق هنرمندی است که شعر می گوید. آهنگ می سازد، مینوازد، و میخواند. عاشیق ها در میان اجدا آذربایجانی های امروزی یعنی« اوغوز» ها ارج و منزلتی به سزا داشته اند.« اوغوزها»« قوپوز»(Qopus ) – سلف« ساز»(saz ) امروزین آذربایجانی حرمت می نهاده اند. آنچنان که اگر کسی در حالی که «قوپوز» در دستداشته، خطایی در خور مرگ سر می زد به احترام« قوپوز» از او درمی گذشتند. در داستان دهم کتاب«دده قورقود» برادرش را خفته می یابد و« قوپوز»ا و را از بالینش برمی دارد.« سغرق» بیدار می شود و میخواهد برادر را با شمشیر از پای درآورد( دو برادر بیشتر همدیگر را ندیده اند) ولی چون« قوپوز» را درست او می بیند، می گوید« من تو را نمی کشم، چرا که این بی احترامی به« قوپوز» «دده قورقود» است. اگر«قوپوز» در دستت نبود با شمشیر دو نیمه ات می کردم.»
| دسته بندی | هنر و گرافیک |
| فرمت فایل | doc |
| حجم فایل | 41 کیلو بایت |
| تعداد صفحات فایل | 66 |
مقدمه
در هنر و صنعت فرشبافی نقشه یک بخش مهم و به تعبیری اساسیترین بخش کار به شمار می رود در کنار مسائل و عوامل مهمی که تشکیل دهنده اعتبار و ارزش فرش به حساب میآید اصالت و هویت ملی یک یفرش از روی نقشه آن شناخته میشود.
به طور کلی هر قوم یا ملیتی دارای فرهنگ خاص خود هستند که با مطالعه بررسی و پرداختن به آن میتوان آن قوم را از اقوام دیگر تمیز داد نقشه فرش نیز مانند یک کتاب فرهنگ یک قوم را به سادگی و زیبایی هرچه تمامتر برای ما بیان کرده و روشن میسازد هرگاه دریابیم که ریشه این نقوش نشات گرفته در کجا و در چه تاریخی است در واقع به ریشه عمق این نقوش و عجین بودن آن با فرهنگ آن قوم میپردازیم.
حال با توجه به گستردگی و ریشهدار بودن هنر فرش بافی این سئوال را مطرح میکنیم که کدام قوم یا ملتی و در چه زمان و تاریخی توانسته است اولین نقش را روی قالی پیاده کند.
پاسخ دادن به این سوال بسیار مشکل و یا شاید غیر ممکن باشد زیرا هیچ سند دقیق و روشنی در مورد اینکه اولین قالی در چه زمانی و در چه مکانی بافته شده است در دسترس بشر نیست. مسلما به وجود آمدن فرش به شکل امروزی نیاز به یک سیر تکاملی بلند مدت دارد زیرا نمیتوان قبول کرد که انسان به یک باره به این تکنیک رسیده باشد که بتواند آثار ارزشمندی را خلق نماید بنابراین باید در این خصوص به بافتههایی که از نظر تکنیکی ضعیفتر هستند توجه کرده و آنها را مورد ملاحظه قرار بدهیم.
شاید اولین زیر انداز بافت دست بشر را بتوان نمد دست به در هم بردن الیاف و درگیر کردن آنها با هم بافت اطلاق میشود و ابتداییترین شکل آن را میتوان (بافت) نمد دانست زیرا نمدازدرهم فروتن پشمها به وسیلة فشار به وجود میآید همچنی با توجه به قرائن و شواهد موجود و آثار بر جای مانده از زندگی انسانها و تمدنهای قدیمی ابتداییترین نوع بافت به شکل امروزی را میتوان پارچه گلیم دانست با تحول تکنیکی که این دست بافتهها در طول تاریخ داشتهاند فرش پرزدار متجلی میشود فرش پرزدار نیز سیر تحول و تکاملی خاص را در طول تاریخ گذرانده تا به شکل امروزی در آمده است نقش فرش نیز به عنوان یک بخش اساسی و جدانشدنی از فرش سیر تحول و تکامل طولانی را پشت سرگذاشته است همچنان که نمیتوان تاریخ دقیقی برای بافت اولین فرش تعیین کرد زمان مشخصی را نیز برای اولین نقش قالی نمیتوان یافت اما در مورد نقش فرش میتوان با استناد به سابقه هنر نقاشی و بررسیها و تحقیقات انجام گرفته توسط دانشمندان مختلف حدسهایی زد.
اینکه چه طرحی روی فرش پیاده میشود این موضوع نشات گرفته از ذهن طراح و یا بافنده طرح است نقاشی به عنوان یکی از اولین هنرهای طریقه انسان به شمار میرود. و تاریخ آن به زمانهای قبل از تاریخ (مدون) میرسد انسان با رسم نقشهای مختلف عقاید و نظرات خود را به وسیلة آن بیان میکرده و بدین ترتیب به تدریج در یک قوم ، یک سری نقوش به عنوان سمبل فرهنگی – هنری اهمیت پیدا کرده و به مرور زمان توسط هنرمندان رشتههای مختلف مورد توجه قرار میگرفته از جمله آنها میتوان این موضوع را بیان کرد که هنرمندان بافنده نیز از این امر پیروی کرده و این نقشها را بر روی دست بافتههای گوناگون منتقل میکردند از آن جا که این نقوش در نزد اقوام مختلف دارای ویژگی خاص فرهنگی آن قوم بوده است از این رو میتوان با پرداختن به این ویژگیها هنر و اندیشة هنری یک قوم را از هنر قوم دیگر تمیز و تشخیص داد.
هنر قالیبافی به عنوان هنری تکامل یافته و پیشرفته متاثر از هنرهای همچون گچبری سفال گری ، فلزکاری و حجاری است . میدانیم که هنرمندان این رشتههای هنری از زمانهای گذشته با نقش کردن نشانهها و هنر فرهنگی قوم خویش بر روی اثار خود اسناد تاریخی با ارزشی را برای آینده باقی گذاشتهاند هنرمندان قالیباف نیز تحت تأثیر همین نقوش و با الهامگیری از آنها قالیها خود را آذین میبخشیدند.
| دسته بندی | هنر و گرافیک |
| فرمت فایل | doc |
| حجم فایل | 38 کیلو بایت |
| تعداد صفحات فایل | 75 |
پیشگفتار
از عمده ترین فعالیت طراحان گرافیک دنیا امروزه می توانیم به طراحی جلد کتاب اشاره کنیم.
طراحی جلد کتاب فعالیتی همیشگی و ماندگارتر به نسبت آثاردیگر صفحه آرایی می کند در واقع یک اثر ماندگار را از خود به جا می گذارد. اثر که دوره مشخصی ندارد و یک کار فرهنگی، هنری به حساب می آید. که ممکن است این کتاب سالیان سال در کتابخانه ها نگهداری شود و حتی افراد آن دوره نباشند کتاب ها می مانند.
مخاطبین کتاب هم افرادی تحصیلکرده و روشنفکر هستند و کار برای چنین مخاطبی لذت و شور خاصی را می طلبد.
وظایف طراح جلد آن است که جلب نظر بیننده و خواننده را بکند و او را بهخرید کتاب ترغیب نماید در نتیجه طراح باید طوری طراحی کند که روی جلد با روحیات و حساسیت های جامعه به خوبی ارتباط برقرار کند و این امر بستگی به تجربه و آشنایی طراح با فرهنگ و مردم جامعه دارد. طراحی جلد مانند سخن گفتن است. طراح باید طوری حرف بزند که گیرایی فصاحت و تازگی کلام داشته باشد و مستمع را بر سر شوق بیاورد و این کار تجربه کافی می خواهد.
در طراحی جلد کتاب باید به رو و عطف و پشت جلد همزمان توجه داشت و طراحی آن باید در کنار هم با هماهنگی خاصی بشد و مقصود نویسنده را برساند.
طراحی جلد کتاب در ایران
قبل از اختراج صنعت چاپ کتاب کالایی پرهزینه و تنها در اختیار شاهان و درباریان بود. چون خود کتابت، نسخه برداری و سپس تهیه روی جلد برای حفاظت از چنین کالایی پرارزشی وقت و هزینه زیادی می طلبید. از آنجایی که متن کتاب ناگزیر می بایست از ارزش معنویی بالایی بخوردار باشد تا چنین تلاشی را به خدمت بگیرد جلد آن نیز می بایست از نظر زیبایی و استحکام و توانایی حفاظت از آن متن شایستگی لازم را دارا می بود. بنابراین جلد سازان متناسب با شرایط زمانه و پیشرفت تکنولوژی از مواد گوناگون برای ساخت استفاده می کردند و با اندوخته ذوق و فرهنگ و هنر خود آن را می آراستند.
یکی از قدیمی ترین موادی که برای ساخت جلد بکار گرفته می شد، چوب بود. پس از آن و با تکامل فن «دباغی» از پوست حیوانات برای حفظ کتاب بهره گرفته شد و بعدها در قرون وسطی مقوا با کیفیتی متناسب تر جانشین پوست شد، پس از آن انواع کاغذ و امروزه انواع پلاستیک جایگزین آن شده اند.
در ایران پیش از عصر صفوی از چرم، تیماج، شبرو، پوست نازک گوساله، چرم خام و ... برای ساختن جلد کتاب استفاده و سپس با ذوق و سلیقه تمام روی آن را تزئین و نقاشی می کردند.توجه به این امر در زمان تیموریان چندان افزایش پیدا کرد که بایسنقرمیرزا، پادشاه تیموری گروهی را به سرپرستی «غیاث الدین» به چین فرستاد تا فنون کتاب سازی، روی جلد و مقواسازی را بیاموزند. نقاشان و خوشنویسان بسیاری در دربار این پادشاه گرد آمده بودند که معروفترین ایشا «استاد قوام الدین تبریزی» بود که منبت کاری روی جلد از ابتکارات اوست. «قرآن بایسنقری» و «شاهنامه بایسنقری» از مهمترین آثار این دوره هستند. از زمان صفویه از پارچه نیز برای جلد سازی استفاده شده. پارچه های «زری» و «قلمکار» و سپس در دوران قاجار پارچه «ترمه» به این کارمی آمد. روی جلد کتب، از آنجایی که تصویرگری صورت آدمی نهی شده بود، بوسیله نقوش انتزاعی و هندسی تزیین می شد وبه کمک رنگ اشکال زیبایی را به وجود می آورد. همچنین از نقوش اسلیمی و انواع گره ها نیز استفاده می شود. از فنهای خاص آرایش جلد کتاب نیز می توان از «کوبیده» «ضربی» «معرق» «معرق زری» و روغنی نام برد.
| دسته بندی | هنر و گرافیک |
| فرمت فایل | doc |
| حجم فایل | 41 کیلو بایت |
| تعداد صفحات فایل | 65 |
طراحی چیست؟
هنر طراحی سابقة بسیار کهن دارد. قدیمیترین طرحها مربوط به دورانی میشود که بشر در غارها زندگیمیکرد. نمونههایی از این طرحها در غارهای اسپانیا و جنوب فرانسه، روش طراحی بشر اولیه را به ما روشنمیسازد. ابزار کار طراحان غارنشین از استخوان حیواناتی که برای تغذیه شکارمیکردند تهیهمیشد.
انسان و طراحی:
طراحی بیان تصویری فرد از حالات و ذهنیّات درونی و یا نمایش واقعیات بیرونی با مفهومی خاص است. به عبارت دیگر طراحی را میتوان به یادداشتهای تصویری شبیهکرد که حاوی افکار و ذهنیات ما میباشد در واقع عاملی که انسان را وادار به طراحی میکند دیدن و یا احساس تصوراتی است که در ذهن آنها موجمیزند. انسان دردوران کودکی تمایل به طراحی را در خود احساس میکند. کودکان با خطخطیکردن دیوار یا کاغذ، این تمایل به طراحی را در خود احساسمیکنند و بروزمیدهند و با این عمل اندیشه و تخیل خود را به تصویر میکشند.
کودک با این وسیله سخنمیگوید. و آنچه را که حسکرده و نمیتواند بازبان بگوید به وسیلة خط و رنگ بیان میکند.
ابزار و وسایل طراحی:
وسایل عمدهای که در طراحی به کارمیروند به سه گروه زیر طبقهبندی میشوند.
الف) سطوح اثرپذیر
ب) وسایل و ابزار اثرگذار
ج) ابزار و وسایل فرعی و کمکی
الف) سطوح اثرپذیر:
پیش از پیدایش کاغذ طراحان آثار خود را روی دیوارة غارها، پوست حیوانات، پوست درختان و یا روی سنگها و تپههای بزرگ نقشمیبستند ولی در اثر تغییرات جوی به مرور زمان فرسودهشده و از بین رفتهاست. از زمانی که کاغذ به وسیله « تسایلون» اختراعشد وسیله تازهای برای نگارش و طراحی مطرحگردید. کاغذ عبارتاست از ورقهای نازک که از الیاف گیاهی ساختهمیشود ودر حالحاضر به دو صورت « شیت» و « رول» عرضهمیشود. کاغذ شیت در ابعاد بزرگ به فروش میرسد که با توجه به نوع مصرف به وسیله دستگاه برش کاغذ به قطعه کوچکتر تقسیم میشوند. بافت و جنس کاغذها نیزمتفاوت بوده و هریک برای ابزار خاصی مناسب است. انواع کاغذها عبارتند از:
کاغذ پوستی ـ کاغذ کاهی ـ کالک ـ کاغذ گراف ـ کاغذ سفید نازک ـ کاغذ زبرـ برّاق گلاسه و نیم گلاسه ـ کاغذ مکنده ـ انواع مقواها، سفید و رنگی و مقوای پاستل در رنگهای مختلف، مقوای ماکت و...
ب) ابزار ووسایل اثرگذار:
وسیلهای که بتوان با آن بر روی کاغذ اثری ایجاد کرد مثل زغال، مداد و گچ و... ابزار اثرگذار نامیدهمیشوند.
1-زغال: زغال یکی از قدیمیترین وسایل طراحی است که استادان قدیم از آن برای طراحی استفادهمیکردند.
2-مداد: مدادهای طراحی با توجه به شکل نوک، بدنه و میزان سختی یا نرمی گرافیت (مغزمداد) در انواع مختلف عرضهمیگردند مدادهای سخت با علامت F و H و مدادهای نرم با علامت B معرفی میشوند. میزان نرمی و سختی مداد با شمارههایی که در کنار علامت آن میگذارند مشخصمیشود. سختترین مداد 9H و نرمترین مداد6B است و مداد HB حد فاصل این دو میباشد.
مداردهای سخت برای ایجاد خطوط کمرنگ و ظریف و دقیق و مدادهای نرم برای خطوط تیره و محکم و مدادهای نرمتر برای ایجاد سطوح وسیع سایهروشنها در چین و شکن لباس و پارچه مناسبهستند.
مداد اتود: مدادهای فلزی یا پلاستیکی هستند که با شمارههای (5/0) یا (7/0) عرضهمیشوند. و مغز این نوع مدادها به صورت مجزا میباشند.
3.پاستل: پاستل به دو صورت گچی و روغنی میباشد.
پاستل گچی همانند گچ تحریر است ولی لطیفتر و با امکانات رنگآمیزی بیشتر و ثبات آن بیشتر است.
پاستل روغنی شباهت زیادی به مداد شمعی دارد.
مداد کنته: مانند مداد معمولی است ولی مغز آن از جنس زغال نسبتاً چربمیباشد.
| دسته بندی | هنر و گرافیک |
| فرمت فایل | doc |
| حجم فایل | 57 کیلو بایت |
| تعداد صفحات فایل | 84 |
شماره سکانس : 1 شماره صحنه : 1
نام صحنه : آشنایی با شخصیتها
زمان : سحرگاه
مکان : خانه گیلانه (کلبهای کوچک)
داخلی : داخلی (شب) خارجی : -
شخصیت اصلی : می گل - گیلانه شخصیت فرعی: رحمان
خرده شخصیت : - سیاهی لشگر: فریاد زنان و مردان –
صداهای مبهم
گریم : می گل و گیلان و اسماعیل گیلانه با لباس روستایی و چهرهای تلیده و شکسته نشان ارزنی – رنج دیده و زحمتکش میدهد و می گل با چهرهای بچه گانه و موهایی آشفته و اسماعیل صورتی رنگ پریده و زرد نشان از دردی نهان دارد.
لباس بازیگر : لباسهای سادة روستایی مازندران
لوازم صحنه ثابت : قاب پنجره – تخت و بالش
لوازم صحنه شخصی : تبر – لباس سربازی اسماعیل – چوب رخت – هیزم – پتو
اسباب و ادوات : تبر
حیوانات : ندارد
جلوههای ویژه تصویری : تصاویری از جنگ – بمبارانها و هواپیماهای جنگی
جلوههای ویژه صوتی : صدای مهیب انفجار و آژیر قرمز – شلیک ضد هواییها و صدای جیغ زنان ومردان و کودکان – ضربههای بهتر
محل و چگونگی وقوع رویداد در هر مکان : روستای مازندران
خلاصه صحنه : گیلانه یک فیلم دو جلدی است که ابتدا از تاریکی یکدست و غلیظ شبانه شروع میشود و در جلد دوم با دشت پوشیده از مه خاکستری به پایان میرسد.
خلاصة سکانس : ابتدا با صدای آژیر قرمز و صدای مهیب انفجارهای پی در پی تصویر قطع میشود و می گل در خواب ناله میکند و گیلانه